مشاوره پایان نامه و مقاله حسابداری، ارائه مقالات روز حسابداری از نشریات معتبر، ارائه ترجمه تخصصی حسابداری و مالی، ارائه اطلاعات صورتهای مالی شرکتهای بورسی، تحلیل آماری تخصصی پژوهش های حسابداری و مالی، ارائه پیش پروپزال تلفن: 09146622440 (برای مدت زمان محدود، مقالات انگلیسی به صورت رایگان قابل دانلود می باشد)

فرضیه بازار کارا (تئوری بازار کارا)

فرضیه بازار کارا (تئوری بازار کارا)

فرضیه بازار کارا (تئوری بازار کارا)


چکیده:

تئوری‌ بازار کارا یا همان فرضیه بازار کارا

تئوری بازار کارا[1] بر این فرض استوار است که زمانی بازار کارا است که با توجه به اطلاعات موجود نتوان سود غیر نرمال کسب نمود. کاولز[2] (1933) ناتوانی 55 موسسه حرفه‌ای را برای پیش‌بینی تغییرات قیمت سهام خاطرنشان می‌کند. سایر تحقیقات صورت گرفته آماری توسط ورکینگ[3] (1934)، کندال[4] (1953)، و اسبورن[5] (1959-1962) نشان می‌دهد که قیمت سهام و کالاها دارای حرکت تصادفی است و رفتار تغییرات قیمت سهام به صورت تغییرات تصادفی است. مفهوم این جمله این است که تکنیک‌هایی که مبتنی به اطلاعات قیمتی گذشته هستند قادر به ایجاد بازده‌های بالاتر از حد نرمال نیستند. 

ساموئلسون[6] (1965) و مندلبورت[7] (1966) یک تئوری منطقی در خصوص فرضیه بازار کارا ارائه می‌کنند که چنانچه بازار رقابتی بوده و سود تجاری نرمال برابر صفر باشد طبق آن تئوری‌ تغییرات غیر منتظره قیمتی در بازارهایی با عدم اطمینان باید به صورت یک تغییر تصادفی مستقل عمل نماید . استدلال آنها بر این است که تغییرات غیر منتظره قیمتی، بیانگر اطلاعات جدیدی است. از آنجا که اطلاعات جدید طبق شرایط جدید صورت گرفته، شامل اطلاعاتی است که قابل استنتاج از اطلاعات قبلی نیست بنابراین اطلاعات جدید باید در طول زمان مستقل باشد. پس چنانچه سود نرمال غیر منتظره صفر باشد در آن صورت تغییرات غیر منتظره قیمت اوراق بهادار باید در طول زمان مستقل باشد. این فرضیه در حیطه اقتصاد به صورت مستقل توسط موث[8] (1961) توسعه داده شده است. این فرضیه بازار کارا تاثیر چشمگیری در تجزیه و تحلیل‌های اقتصاد کلان داشته است.

فرضیه بازار کارا بیشتر در حیطه علوم اجتماعی مورد آزمون قرار گرفته است. یکی از اقدامات مهم تجربی صورت گرفته در این حصوص مربوط به ایجاد داده‌هایی است که با راه‌اندازی مرکز تحقیقات قیمت‌های اوراق بهادار (CRSP) و توسط مریل لینچ در دانشگاه شیکاگو، شکل گرفته است. در این مرکز، اطلاعات دقیق مربوط به آخرین قیمت‌های ماهانه، سود تقسیمی و تغییرات سرمایه برای تمام سهام‌های موجود در بورس اوراق بهادار نیویورک از سال 1926، و قیمت روزانه کلیه سهام‌های بورس اوراق بهادار آمریکا و نیویورک از سال 1926، براساس فایل‌های کامپیوتری نگهداری می‌شود. مطالعات تجربی صورت گرفته براساس این اطلاعات و طبق فرضیه بازار کارا نشان می‌دهد که با استفاده از این داده‌های موجود امکان بدست آوردن سودی بیشتر از سود نرمال وجود ندارد برای اینکه این اطلاعات قبلاً مورد استفاده و بهده‌برداری قرار گرفته‌اند.

اگر بازارهای سرمایه کارا باشند در آن صورت ارزش بازار شرکت منعکس کننده ارزش فعلی جریانات نقدی خالص مورد انتظار آتی شرکت خواهد بود که شامل جریانات نقدی ناشی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری آتی است. به همین دلیل فرضیه بازار کارا چند مفهوم مهم را برای مباحث مالی شرکت‌ها به همراه دارد. اول اینکه هیچ ابهامی در مورد تابع هدف شرکت وجود ندارد: مدیران باید ارزش بازار فعلی شرکت را به حداکثر برسانند. بنابراین مدیریت شرکت مجبور به انتخاب بین حداکثر کردن ارزش فعلی شرکت یا ارزش آتی آن نیست و دلیلی وجود ندارد که مدیریت شرکت یک افق زمانی خیلی کوتاه مدت داشته باشد.

دوم اینکه، هیچ مزیتی در دستکاری سود هر سهم وجود ندارد. تصمیمات مدیریت منجر به افزایش سود می‌شود و جریانات نقدی را که بیانگر تلاش‌های صرف شده است تحت تاثیر قرار نمی‌دهند.

سوم اینکه، اگر اوراق بهادار جدیدی با قیمت بازار منتشر شود که منعکس کننده علائمی در خصوص سود آتی باشد در آن صورت نگرانی سهامداران فعلی در مورد پایین آمدن ارزش فعلی خاص مثبت پروژه‌ها به خاطر ورود سهامداران جدید، برطرف خواهد شد.

چهارم اینکه، بازده اوراق بهادار معیار معنی‌داری در مورد عملکرد شرکت است. همین عامل باعث می‌شود محققین از بازده اوراق بهادار برای تخمین تاثیر خط مشی‌های مختلف شرکت و تاثیرات مروبط به ارزش بازار شرکت استفاده کنند. 

با شروع تجزیه و تحلیل‌های فاما، فیشر، جنسن و رول (1969) در مورد تاثیر تجزیه سهام بر ارزش سهام شرکت، تحقیقات آنها باعث ارائه شواهد مبتنی در زمینه این تئوری شد.

تعریف تئوری بازار کارا

هنگامی که پولی وارد بازار مالی می شود، هدف کسب سود از سرمایه گذاری است. بسیاری از سرمایه گذارها نه تنها مایلند سودی در حد دیگر سرمایه گذارها کسب کنند بلکه تلاش می کنند، متوسط سود سرمایه گذاری شان بالاتر از حد متوسط سود بازار سرمایه باشد.

با این حال طبق نظریه سرمایه گذاری «کارایی بازار یا بازار کارا» که از سوی اویگنه فاما در سال 1970 مطرح شد در هر زمان، قیمت ها تحت تأثیر اطلاعات موجود درباره سهام و بازار است. به این ترتیب طبق این نظریه هیچ سرمایه گذاری از لحاظ پیش بینی سود سهام نسبت به سرمایه گذار دیگر مزیتی ندارد زیرا هیچ سرمایه گذاری به اطلاعاتی بیش از دیگر سرمایه گذارها دسترسی ندارد. 

طبق نظریه کارایی بازار یا همان تئوری بازار کارا سهام همواره بر مبنای قیمت منصفانه و ارزش واقعی شان داد و ستد می شوند و غیرممکن است یک سرمایه گذار بتواند سهامی را با قیمت پایین تر از ارزش واقعی اش بخرد یا با قیمتی بالاتر از ارزش واقعی اش بفروشد. بدین ترتیب کسب سودی بالاتر از سود متوسط بازار غیرممکن و تنها راه کسب سود بالاتر، خرید سهامی با ریسک  بیشتر است.

تأثیر کارایی بازار سرمایه

واقعیت این است که صرفاً اطلاعات منتشر شده در اخبار مالی یا تحقیقاتی بر قیمت سهام مؤثر نیست. اطلاعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و نیز قضاوت سرمایه گذارها درباره این اخبار چه صحیح باشند چه غلط بر قیمت سهام مؤثر است. طبق نظریه کارایی بازار (تئوری بازار کارا) چون قیمت سهام تحت تأثیر اطلاعات موجود در بازار قرار می گیرد و چون تمام سرمایه گذارها به اطلاعات یکسانی دسترسی دارند، هیچ یک نمی توانند عملکرد بهتری از لحاظ کسب سود داشته باشند. 

در بازارهای کارآ قیمت ها غیرقابل پیش بینی می شوند بنابراین هیچ الگویی برای تغییرات آن نمی توان تدوین کرد. این تفکر بازار کارآ حاکی از آن است که هر استراتژی سرمایه گذاری که هدف آن کسب سود بالاتر از حد متوسط بازار است، شکست خواهد خورد. در واقع طبق نظریه بازار کارآ با توجه به هزینه مترتب بر مدیریت سبد دارایی ها برای کسب سود بالاتر بهتر است، سرمایه گذار به خرید سهام پرریسک تر بپردازد، البته با دقت در تمام جوانب.

نقاط ضعف نظریه بازار کارآ (تئوری بازار کارا)

اما در دنیای واقعی استدلال های روشنی علیه نظریه کارایی بازار وجود دارد. برای مثال سرمایه گذارهایی وجود دارند که همواره در اکثر موارد سودی بسیار بالاتر از حد متوسط بازار کسب کرده اند. وارن بافت یکی از همین افراد است. استراتژی سرمایه گذاری او خرید سهامی است که قیمت شان پایین تر از حد واقعی است. همچنین تعداد زیادی از مدیران سرمایه گذاری وجود دارند که بهتر از دیگران روندهای قیمت سهام را در بازارها شناسایی می کنند و برهمین مبنا سود بالایی کسب می کنند. بنابراین درحالی که چنین مواردی وجود دارد چطور ممکن است عملکرد سرمایه گذاران اتفاقی باشد و از هیچ الگویی پیروی نکند؟

در بسیاری از استدلال هایی که علیه نظریه کارایی بازار مطرح شده، آمده است الگوهای مشخص و تکرار شونده ای برای قیمت ها وجود دارد. در ادامه به برخی از مثال های این مورد اشاره می کنیم. تأثیر ژانویه الگویی تکرار شونده است که نشان می دهد در ماه نخست هر سال معمولاً سود بالاتری نصیب سرمایه گذارها می شود. همچنین دوشنبه آبی در وال استریت که خرید سهام را در جمعه بعدازظهر و صبح دوشنبه اشتباه اعلام می کند زیرا طبق الگوی تأثیر آخرهفته قیمت سهام یک روز پیش از تعطیلی آخر هفته و روز بعد از این تعطیلی بالاتر از دیگر ایام هفته است. مطالعاتی که در زمینه رفتار مالی سرمایه گذاران صورت گرفته و در آن به بررسی تأثیر ویژگی های شخصیتی سرمایه گذارها بر قیمت سهام پرداخته شده آشکار می کند که برخی الگوهای قابل پیش بینی در بازار سهام وجود دارد. معمولاً سرمایه گذارها مایلند سهامی را بخرند که قیمت آن پایین تر از ارزش واقعی است و برعکس تمایل دارند سهامی را بفروشند که قیمت کنونی آن از ارزش واقعی آن بیشتر است و در بازاری که تعداد زیادی سرمایه گذار در آن وجود دارد هر وضعیتی جز کارایی می تواند حاکم باشد.

پل کروگمن استاد اقتصاد دانشگاه ام آی تی معتقد است رفتار سرمایه گذارها باعث عدم کارایی بازارها می شود. بنابراین قیمت سهام حاصل اطلاعات موجود در بازار نیست و همواره از رفتار سودطلبانه سرمایه گذارها تأثیر می پذیرد.

پاسخ نظریه بازار کارآ

نظریه کارایی بازار احتمال وجود موارد متناقض با قواعد این نظریه را نادیده نمی گیرد. در واقع طبق نظریه یاد شده، قرار نیست قیمت سهام همواره مساوی ارزش واقعی و منصفانه آنها باشد. قیمت ها تنها در برخی مواقع و به طور اتفاقی ممکن است بالاتر یا پایین تر از ارزش واقعی شان باشند. بنابراین در نهایت قیمت ها به حد متوسط شان باز خواهند گشت.

به این ترتیب چون انحراف قیمت از ارزش واقعی حالت اتفاقی دارد، استراتژی های سرمایه گذاری که باعث کسب سود بالاتر از حد متوسط بازار می شوند همواره موفقیت آمیز نیستند. از سوی دیگر طبق این نظریه کسب سود بالاتر از حد متوسط حاصل تبحر و تجربه سرمایه گذار نیست بلکه شانس باعث این وضعیت شده است. طرفداران نظریه کارایی بازار طبق قوانین احتمالات چنین می گویند؛ در هر زمان مشخص در بازاری با تعداد زیاد سرمایه گذار، برخی سرمایه گذارها سودی بالا کسب می کنند و برخی نیز همان سود متوسط بازار را می برند.

بازار چطور کارآ می شود

برای آنکه بازار کارآ شود سرمایه گذارها باید تصور کنند بازار غیرکاراست و می توانند سودی بالاتر از حد متوسط آن کسب کنند. نکته جالب اینکه استراتژی های سرمایه گذاری که قصد دارند از عدم کارایی بازار سود ببرند عملاً عامل حفظ کارایی بازار هستند. طبق نظریه کارایی بازار، بازار باید بزرگ و نقد باشد. اطلاعات نیز از لحاظ در دسترس بودن و هزینه باید در هر زمان در اختیار سرمایه گذارها باشد. همچنین هزینه معاملات باید کمتر از سود مورد انتظار از سرمایه گذاری باشد و سرمایه گذارها باید منابع مالی کافی در اختیار داشته باشند تا از موارد عدم کارایی تا زمانی که وجود دارند، استفاده کنند و مهم ترین نکته اینکه سرمایه گذارها باید معتقد باشند که می توانند سودی بالاتر از متوسط سود بازار کسب کنند.

درجات کارایی بازار

قبول نظریه بازار کارآ در خالص ترین شکل آن ممکن است دشوار باشد اما سه طبقه بندی برای این نظریه وجود دارد که نشان دهنده میزان امکان به کار بردن این نظریه برای بازار است.

1- کارایی بالا: این گونه از نظریه شدیدترین گونه استفاده است که طبق آن تمام اطلاعات در یک بازار چه خصوصی چه عام در قیمت سهام مؤثر است. حتی اطلاعات نیروهای داخلی شرکت ها و بازار نیز باعث مزیت یک سرمایه گذار نسبت به سرمایه گذار دیگر نمی شود.

2- کارایی متوسط: طبق این گونه نظریه کارایی بازار تمام اطلاعات عام در تعیین قیمت سهام مؤثر هستند و برای کسب مزیت نسبت به دیگر سرمایه گذاری ها نه تحلیل بنیادی و نه تحلیل تکنیکال مؤثر نیستند.

3- کارایی ضعیف: در این گونه تمام حقیقت های پیشین سهام در قیمت کنونی آن مؤثر هستند. بنابراین برای پیش بینی قیمت آتی سهام از تحلیل تکنیکال نمی توان استفاده کرد (فاما، 1970، ص385) [1]


Fama, 1970.  [1]


 

[1] Efficient Market Theory

[2] Cowles

[3] Working

[4] Kendall

[5] Osborne

[6] Samuelson

[7] Mandelbort

[8] Muth

 

مفهوم بازار کارآ

بازار کارآ 3، بازاري است که در آن اطلاعات موجود بلافاصله بر قیمت اوراق بهادار تأثیر می گذارد. مفهوم بازار کارآ براین فرض استوار است که سرمایه گزاران در تصمیمات خرید و فروش خود ، تمامی اطلاعات مربوط را بر قیمت سهام لحاظ خواهند کرد. بنابراین، قیمت فعلی سهام شامل تمامی اطلاعات شناخته شده اعم از اطلاعات گذشته ( مانند سود مربوط به فصل یا سال گذشته ) و اطلاعات فعلی است. اطلاعات فعلی می تواند شامل اطلاعاتی باشد که اعلام شده ولی هنوز اعمال نشده است(  مانند خبر تجزیه سهام ). به علاوه، اطلاعاتی که از نظر منطقی استنباط شده است نیز در قیمت منعکس می شود. برای مثال، اگر بسیاری از سرمایه گذاران بر این عقیده باشند که نرخ بهره به زودی کاهش خواهد یافت، این تصور قیمت ها را قبل از آنکه واقعاً این چنین موردی اتفاق بیفتد تحت تأثیر قرار خواهد داد. مفهوم بازار کارآ، یک ادعا یا توقع نیست، بلکه تغییرات کاملی است که در اثر انتشار اطلاعات جدید در قیمت سهام صورت می گیرد. طبق فرضیه بازار کار آ، تغییرات قیمت، ناشی از اطلاعات موجود است، (تهراني و عسگر نوربخش ،1388، ص 373-372 )2.

خصوصیات بازار کارآ

از نظر تئوری شرایط لازم جهت تلقی کردن یک بازار به عنوان بازاری کارآ عبارتند از:

1 ) یکی از شرایط لازم جهت کارآیی بازار وجود رقابت کامل است، در بازاری که معاملات کم انجام می شود و افراد مشارکت کننده در آن کم باشند، کارایی وجود ندارد.

2 اطلاعات باید به سرعت و فوریت و با حداقل هزینه به اطلاع دست اندرکاران بازار برسد.

3 کسی که در این بازار خرید و فروش می کند باید احساس امنیت کند و اطمینان یابد که آن چه بابت اوراق بهادارش دریافت یا پرداخت می کند به ارزش ذاتی آن نزدیک است ، یعنی قیمت عادلانه ای برای کالای خود دریافت می کند.

4 معامله در بازار کار نباید گران باشد. مخارج معامله کردن بسیار کم و به وضعیت بدون خرج نزدیک باشد.

5 هیچ معامله گری آنچنان قدرت نداشته باشد که بازار را زیر نفوذ خود بگیرد و تأثیر مهمی به بازار بگذارد.

6 در این بازار، هرکس می تواند به نرخ های رایج بهره ، در بازار قرض بدهد و قرض بگیرد.

7 در این محیط ، فرد متخصص تر و آگاه تر از فرد عامی سود بیشتری نمی برد. به عبارت دیگر افراد ناوارد در بازار کارا موفق نمی شوند. چراکه قیمت بازار طوری تعیین می شود که منعکس کننده تمام اطلاعات خوب و بد است .

8 در بازار کار آ تعدیل قیمت ها به سرعت انجام می شود . ورود اطلاعات به بازار و تأثیر آن بر قیمت ها به شکل تصادفی است لذا روند تغییر قیمت نیز تصادفی و به اصطلاح قیمت تابع نظریه گشت تصادفی است . بازار فاقد حافظه بوده و از قیمت های گذشته نمی توان جهت پیش بینی قیمت های آتی نتیجه گیری کرد .

9 کلیه معامله گران در این بازار برداشت نسبتاً یکسانی از اطلاعات دارند .

10 بازار باید در معرض ترافیکی ، دو طرفه از اطلاعات باشد ، به عبارت دیگر بازار کارا بازاری است که در هر مقطع از زمان ، عده ای باید در آن خریدار و و عده ای فروشنده اند ، این طور نیست که در زمانی همه خریدار و یا همه فروشنده باشد . در این بازار کارا عده ای بر این باور باشند که خرید به نفع آنهاست و عده ای هم براین باور باشند که فروش به نفع آنهاست . تنها در این وضعبت است که حجم بالای معامله بدست می آید و بازار راحت تر به تعادل عرضه و تقاضا می رسد به عبارت دیگر در بازار کارآ نباید وحدت کلمه وجود داشته باشد بلکه باید تضاد و تفاوت اندیشه وجود داشته باشد .

11- به نظر می رسد که در بازار کارایی سرمایه ، ابزارهای مالی بسیار گسترده ای وجود دارد که هریک نقش خاصی در بازار دارد و هر یک شکافی را در بازار پر می کند یعنی بازار کارآیی سرمایه، بازاری پیچیده است که ابزارهای پیچیده مالی در آن  وجود دارد مثلاً وجود اوراق اختیار معامله[1] و نقش معینی که این اوراق بر عهده دارد و بازار را کاراتر می کند و تعادل مناسب تری بین عرضه و تقاضا به وجود می آورد (جهانخانی ،1383، ص 63 )2.

 


3 - Efficient Market (EM)

[1]- Option

 

نرم افزارهای حسابداری

برای مشاهده مقالات مرتبط با نرم افزارهای حسابداری و مالی به بخش نرم افزارهای حسابداری مراجعه نمایید. دراین بخش مطالب ارائه شده در جهت شناساندن انواع نرم افزارهای مالی و نحوه انتخاب نرم افزار مناسب با محیط کسب و کارهای مختلف می باشد. انتخاب نرم افزار حسابداری مناسب در بازار آشفته امروزی کاری بس سنگین و شاید زمان بر باشد، اما توجه به چند نکته کلیدی می تواند از بررسی بسیاری از نرم افزارهای مالی و حسابداری شما را منع کند و در نهایت چند گزینه برای انتخاب نرم افزارهای مناسب شما برای بررسی باقی مانده باشد. 


حمایت از ما